Zmysły noworodka

Noworodek-rozwoj-zmysly-noworodka
Noworodek przychodzi na świat wyposażony we wszystkie zmysły. Są one oczywiście dużo mniej doskonałe niż u dorosłego. W ciągu pierwszych trzech miesięcy życia gwałtownie się rozwijają i osiągają poziom funkcjonowania zbliżony do osoby dorosłej.

Wzrok
Noworodek jest zdolny do odbioru bodźców wzrokowych. Początkowo możliwości wizualne dziecka są ograniczone, jednakże kieruje ono wzrok na wybrane obiekty i wykazuje w tym zakresie określone preferencje. Od samego początku noworodek wybiera obiekty, które mają jakiś wzór, woli patrzeć na przedmioty trójwymiarowe, symetryczne, mające wyraźne kontury i ruszające się.

Wzrok noworodka jest początkowo bardzo niedoskonały. W chwilach, gdy nie śpi, a światło nie jest zbyt ostre, noworodek otwiera oczy i przeszukuje wzrokiem otoczenie, zatrzymując go, gdy trafi na krawędź.

Już w tych pierwszych spojrzeniach można znaleźć różnice indywidualne pomiędzy wybieranymi przez poszczególne dzieci wzorami i przedmiotami. Dla wszystkich jednakże obiektem budzącym największe zainteresowanie jest ludzka twarz, która zawiera wszystkie, wymienione wyżej, cechy atrakcyjne dla wzroku noworodka.

Wiele eksperymentów wykazało, że dziecko już po urodzeniu jest skłonne do wybierania spośród wielu obiektów właśnie twarzy drugiego człowieka, śledzenia jej i skupiania na niej wzroku.

Początkowo dziecko ma zdolność do skupiania wzroku na przedmiotach znajdujących się w odległości ok. 20 cm. To bardzo ważne dla nawiązania kontaktu z mamą, której twarz w momencie karmienia znajduje się w takiej właśnie odległości od twarzy dziecka. Dlatego nawet jeśli maluch nie może być karmiony piersią, należy wziąć go na ręce i karmić z butelki w takim samym ułożeniu jak przy karmieniu naturalnym. Umożliwia mu to widzenie twarzy mamy i nawiązywanie z nią kontaktu.

Już po kilku tygodniach, pod koniec okresu noworodkowego dziecko zaczyna rozróżniać twarze różnych osób.

Słuch
W chwili przyjścia na świat zmysł słuchu u noworodka jest mniej więcej na tym samym poziomie jak wzrok. Dziecko reaguje na dźwięki, szczególnie wyczulone jest na głosy ludzkie, zwłaszcza głos mamy, który zna i rozpoznaje jeszcze z okresu życia płodowego.
Nawet kilku dniowe noworodki potrafią rozpoznać dźwięki melodii, fragmenty tekstów, które były czytane na głos przez mamę w ciąży. Nie są rzadkością historie dzieci, które uspokajały się po kilku chwilach słysząc czołówkę ulubionego serialu mamy, bo czas ten kojarzyły z odprężeniem i relaksem.

Maluch też szybko uczy się, że sam może być źródłem dźwięków i rodzice reagują na odgłosy, które wydaje. Sam też cieszy się własną siłą sprawczą, ćwicząc siłę i natężenie swojego głosu, kwicząc i krzycząc.

Dotyk
Dotyk stanowi bardzo ważny element w rozwoju noworodka. W skórze znajdują się receptory przekazujące ważne informacje dla rozwijającego się mózgu malucha. Dziecko, które nie będzie dotykane, może cierpieć z powodu dysfunkcji organizmu. Kiedy dotykamy dziecko, przytulamy, głaszczemy je, receptory przekazują tę informację do układu nerwowego. Pod wpływem dotyku w mózgu dziecka uwalnia się oksytocyna i endorfiny. Oksytocyna pozwala na budowanie więzi z matką, a endorfiny zapewniają dobre samopoczucie, łagodząc również ból porodu.

Kiedy ojciec trzyma dziecko po porodzie na rękach, również jego poziom oksytocyny rośnie, pomagając w budowaniu więzi między nim a nowo narodzonym dzieckiem. Późniejszy okres nie jest już tak dobry dla zaistnienia „chemii” przywiązania.

Wczesny dotyk prowadzi do wzmocnienia systemu odpornościowego dziecka, sprawia, że dziecko lepiej przybiera na wadze, a także pozwala łagodzić skutki stresu. Kiedy noworodek jest pozbawiony dotyku, w jego organizmie uruchamia w postaci zwiększonej produkcji adrenaliny i kortyzolu – hormonów uwalnianych w stresie.

Deficyt w zakresie dotyku dziecko zwykle próbuje „nadrobić” przez autostymulację, wykorzystując bujanie się, uderzanie czy gryzienie. Jednak te kompensacje nie wystarczą dla prawidłowego rozwoju. Badacze prowadzili serię badań, w których udowodnili, że na skutek braku fizycznego kontaktu każda komórka wchodząca w skład organizmu przestaje się rozwijać. W każdej komórce dochodzi do upośledzenia mechanizmu związanego z przekazem informacji pobudzających do wzrostu, w wyniku czego organizm jest jakby w uśpieniu. I odwrotnie, jeśli głaszczemy dziecko, cały proces wzrostu zostaje wznowiony.

Udowodniono, że dzieci urodzone przedwcześnie lepiej przybierają na wadze i lepiej dojrzewają, jeśli są przytulane przez matki (tzw. metoda kangura, kiedy matka kładzie
dziecko na swojej piersi). Dotyk staje się dla dziecka źródłem poznawania świata i pierwszej nauki. Sprawia, że jego układ nerwowy rozwija się.

Czasami dzieci mają trudności w zakresie przetwarzania bodźców dotykowych. Wtedy potrzebują interwencji. Dzieci z takimi trudnościami są nadwrażliwe na wiele bodźców, mają łaskotki, nie tolerują niektórych ubrań, a czasami mają kłopoty z odbiorem pewnych bodźców. Trudności w zakresie przetwarzania i regulacji bodźców dotykowych są ważną
informacją diagnostyczną dotyczącą rozwoju dziecka. Zwykle w takich sytuacjach powinno się zasięgnąć rady psychologa rozwojowego.

Wszystkie pozostałe zmysły, takie jak smak i węch, w momencie narodzin są rozwinięte na poziomie pozwalającym na podstawowe różnicowanie napływających bodźców. Noworodek od samego początku potrafi więc reagować na wiele wrażeń zmysłowych, organizować je na podstawowym poziomie i reagować zgodnie z indywidualnymi upodobaniami. Bardzo ważne jest to, że wszystkie zmysły noworodka są nastawione na kontakt z drugim człowiekiem i dziecko zachowuje się tak, aby mieć jak największy kontakt z innymi ludźmi.

Te wrodzone możliwości malutkiego człowieka pokazują nam, jak ważne jest dla jego rozwoju bycie z ludźmi. Aby noworodek rozwijał się prawidłowo, nie wystarczy zaspokojenie jego głodu czy zadbanie o to, aby miał ciepło. Konieczne jest jak najczęstsze
kontaktowanie się z nim – branie na ręce, aby widział mamę, mówienie do niego, aby słyszał głos znany mu od początku życia płodowego.

Przytulanie i dotykanie sprawia, że czuje się kochane i akceptowane.

Zgoda na publikację zdjęcia: Shutterstock

Jeżeli podoba Ci się ten artykuł, polub go proszę lub udostępnij go Twoim znajomym. Dziękujemy! :)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *