Opieka nad wcześniakiem

Ciaza-noworodek-opieka-nad-wczesniakiem
Liczba wcześniaków w Polsce od kilku lat utrzymuje się mniej więcej na tym samym poziomie. Za wcześniaki uznaje się dzieci urodzone przed 37. tygodniem ciąży. Średnio rocznie przychodzi na świat 24 tys. wcześniaków, co stanowi ok. 6% wszystkich urodzeń.Trudno jednoznacznie stwierdzić, dlaczego ciąża zakończyła się przedwcześnie. Z reguły mamy bardzo przeżywają ten fakt, przypisując winę sobie i np.: niewłaściwemu trybowi życia, nadmiarowi pracy i domowych obowiązków, złemu odżywianiu.

Zdrowie i sposób dbania o siebie w ciąży matki ma oczywiście wpływ na ciążę i zdrowie dziecka. Ryzyko przedwczesnego porodu wzrasta u matek z nadciśnieniem, cukrzycą, palących papierosy, pijących alkohol. Nie bez znaczenia jest również wiek marki. Przedwcześnie rodzą zarówno matki po 40-stym, jak i przed 17-stym rokiem życia.
Wcześniactwu sprzyjają też wady rozwojowe i genetyczne płodu a także powikłania w ciąży np.: kłopoty z przodującym lub przedwcześnie oddzielonym łożyskiem.
Ratuje się już coraz młodsze dzieci. Oczywiście nie ma reguły mówiącej o tym, że dziecko urodzone w określonym tygodniu będzie rozwijało się tak a nie inaczej i konsekwencje przedwczesnego porodu będą takie same u wszystkich dzieci.
Rodzice wcześniaków pozostających w szpitalu, choć przepełnieni troską o obawą co do dalszego stanu zdrowia i rozwoju dziecka mogą by spokojni, że maluch jest pod odpowiednią kompleksową opieką.
Niestety po wyjściu do domu rodzice zwłaszcza w mniejszych ośrodkach są pozostawieni sami sobie. Opieka nad wcześniakiem wymaga sporo wiedzy i wysiłku. Dzieci są wypisywane ze szpitala po osiągnieciu wagi 2 kg, co oznacza, że i tak brakuje im 3-4 tygodni do prawidłowego terminu porodu.

Wraz z wypisem ze szpitala rodzice otrzymują zalecenia dotyczące

  1. żywienia, podawania witamin, leków
  2. szczepień obowiązkowych i zaleconych
  3. informacje o zasadach resuscytacji
  4. pielęgnacji dziecka
  5. instrukcje dotyczące wyposażenia pokoju, wózka, fotelika, sposobu układania, noszenia, przewijania
  6. spis niezbędnych konsultacji: okulista, neurolog, kardiolog, rehabilitant, ortopeda, psycholog

Ponieważ wizyty powinny odbywać się często np.: okulista co 2-4 tygodnie, kardiolog, co 2-3 miesiące, neurolog, co 1-2 miesiące, endokrynolog, co 1-2 miesiące, ortopeda, co 2-4 miesiące, warto zaraz po opuszczeniu szpitala, zabrać się za zapisanie na wizytę do poszczególnych specjalistów.

Jest to trudne, by skoordynować tak wszystkie zapisy, by nie trzeba było korzystać z prywatnej służby zdrowia. Zapisanie się na wizytę w ramach NFZ jest szczególnie trudne w przypadku ortopedy, neurologa, czy endokrynologa.

Bardzo ważne jest jak najwcześniejsze rozpoczęcie stymulacji i rehabilitacji pod okiem neurologa i fizjoterapeuty. Wszystkie opóźnienia jest dużo trudniej nadrobić i mają one wpływ na późniejszą jakość życia dziecka. Rehabilitanci nie urywają, że ćwiczenia są żmudne i trzeba dużo cierpliwości, by się nie poddać zwłaszcza, jeśli często długo nie widać efektów.

Z zatem jakimi głównymi zaleceniami powinni się kierować rodzice dzieci urodzonych przedwcześnie?

Żywienie

Najlepszym pokarmem dla wcześniaków jest naturalny pokarm. Lekarze zalecają jednak dodawanie do niego specjalnych preparatów, które przyspieszają przyrost masy ciała i są wzbogacone w dodatkowe witaminy, sole mineralne, białka. Taki pokarm dzieci powinny dostawać nie tylko do czasu osiągniecia prawidłowej masy ciała, lecz przez cały pierwszy rok życia.
Dodatkowa suplementacja
Żelazo
Jeśli dziecko jest karmione mlekiem matki, żelazo zażywa mama, jeśli mlekiem sztucznym, to podawanie dodatkowych ilości żelaza jest uzależnione od ilości spożywanego mleka w ciągu doby. Jeśli dziecko wypija ponad 1 litr mleka modyfikowanego, dodatkowa suplementacja nie jest już konieczna.
DHA – wspomaga prawidłowy rozwój dziecka, w szczególności mózgu i wzroku. Odpowiednia ilość DHA w pokarmie matki zależy od diety. W Polsce spożycie DHA jest bardzo niskie, dlatego matki karmiące powinny dodatkowo przyjmować ten składnik.
Witaminy D i K – witamina D wspomaga prawidłowy wzrost i rozwój kości, zapobiegając krzywicy; witamina K sprzyja procesom krzepnięcia krwi. Witaminy te w niewielkim stopniu przenikają do pokarmu matki, dlatego należy dodatkowo podawać je dziecku.

Pielęgnacja

Noworodki a szczególnie wcześniaki mają niezwykle delikatną skórę, wyjątkowo podatną na podrażnienia i infekcje. W codziennej pielęgnacji trzeba więc zwrócić szczególną uwagę na unikanie drażniących detergentów, słońca, odpowiednie nawilżanie i natłuszczanie wyłącznie kosmetykami przeznaczonymi dla niemowląt. Nie ma przeciwskazań co do codziennej kąpieli wcześniaka.
Kojąco na malucha, korzystnie na rozwój odporności, oddychanie, napięcie mięśni, profilaktykę kolek działa masaż niemowlęcia. Ta forma kontaktu sprzyja również nawiązaniu więzi pomiędzy matką a dzieckiem.
Sen
Dzieci urodzone przedwcześnie się bardziej narażone na zespół nagłej śmierci łóżeczkowej, czyli nagły bezdech, lub zaburzenia oddechu, które prowadzą do śmierci. SIDS występuje również u zdrowych dzieci do ukończenia 1 roku życia. Lekarze nie są w stanie podać przyczyny tego zjawiska, najczęściej wskazując problemu z układem nerwowym. Pomocne w opiece nad wcześniakiem są monitor oddechu, które sygnalizują moment bezdechu.
Jeżeli dziecko nie oddycha ponad 20 sekund lub jeśli liczba oddechów spada poniżej 10 na minutę, aparat uruchamia alarm. Zapala się czerwona lampka i włącza się sygnał dźwiękowy, na tyle głośny, by obudzić, czy przywołać rodzica przebywającego w innym pokoju.

Szczepić, czy nie?

Często pediatrzy w przychodniach rejonowych z dużą niepewnością podchodzą do szczepień wcześniaków. Tymczasem neonatolodzy zalecają szczepienia ochronne wcześniakom w takim samym zakresie, jak w przypadku dzieci urodzonych o czasie. Rodzice w zależności od możliwości finansowych mogę wybierać pomiędzy szczepieniami płatnymi skojarzonymi, lub darmowymi, gdzie dziecko otrzymuje większą liczbę wkłuć.
Wcześniaki mają refundowane szczepienia przeciwko pneumokokom i krztuścowi a także, jeśli dziecko urodziło się przed 28. tygodniem ciąży przeciw wirusowi RS. Zalecane, choć już odpłatne są szczepienia przeciw rotawirusom, grypie, meningokokom.

Życie rodzinne

Opieka nad wcześniakiem bardzo często zupełnie zmienia rytm życia całej rodziny, nierzadko wymaga od jednego z rodziców rezygnacji z pracy. Dla wielu związków jest to swoisty test uczuć, bo w obliczu długotrwałych trudności, stresu, zmęczenia, część par się rozpada a cały ciężar opieki nad dzieckiem wymagającym ogromnego nakładu sił, cierpliwości, nakładów finansowych spada na matkę.
Warto więc, by rodzice mogli liczyć na wsparcie innych osób, czy to rodziny, czy też znajomych, czy sąsiadów. Dużą pomocą jest np.: zrobienie zakupów, posprzątanie mieszkania, opieka nad starszymi dziećmi. Warto też, choć w obliczu problemów i obaw związanych z dzieckiem, trudno jest przyjąć to do wiadomości, zadbać o czas dla siebie i wypoczynek.
Nie zawsze mama, czy tata wcześniaka może liczyć na wsparcie psychologa. Dużą ulgę przynosi możliwość wymiany poglądów i doświadczeń z rodzicami innych dzieci z podobnymi problemami. Wsparciem i radą a także praktyczną pomocą w zakresie np.: wypożyczania laktatorów, ubranek w najmniejszym rozmiarze, sterylizatorów, wag niemowlęcych, sprzętu monitorowania oddechu, niań elektronicznych służy fundacja Wcześniak-Rodzice Rodzicom.
Powyższy artykuł powstał na podstawie dodatku Gazety Wyborczej, Tylko zdrowie. Wcześniak z dnia 13 sierpnia 2004 roku oraz materiałów fundacji Wcześniak-Rodzice Rodzicom.

Zdjęcie: Prawa do publikacji wizerunku podpisane z Shutterstock Inc.

Jeżeli podoba Ci się ten artykuł, polub go proszę lub udostępnij go Twoim znajomym. Dziękujemy! :)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *